Οι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι συχνά εμφανίζουν μειωμένη όρεξη και πρόσληψη τροφής όσο περνούν τα χρόνια. Πράγματι, μεταξύ 20 και 80 ετών παρατηρείται μείωση της ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης κατά περίπου 30%. Αυτή η φυσιολογική μείωση της όρεξης λόγω γήρανσης – γνωστή και ως “ανορεξία της τρίτης ηλικίας” – μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερα γεύματα, λιγότερα σνακ και πιο αργό ρυθμό κατανάλωσης φαγητού. Ωστόσο, όταν η μείωση στην πρόσληψη θερμίδων ξεπερνά τη μείωση στις ενεργειακές ανάγκες (οι οποίες επίσης μειώνονται με τη γήρανση), υπάρχει κίνδυνος ανεπιθύμητης απώλειας βάρους και υποσιτισμού. Η ακούσια απώλεια βάρους και η υποθρεψία είναι συχνά φαινόμενα στους ηλικιωμένους και οφείλονται σε πολλούς παράγοντες – σωματικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς.

Μειωμένη όρεξη:
πώς να την αντιμετωπίσετε

• Έλεγχος φαρμακευτικής αγωγής: Ορισμένα φάρμακα (π.χ. αντικαταθλιπτικά, αναλγητικά, κ.ά.) μπορεί να μειώνουν την όρεξη ως παρενέργεια. Εξετάστε με τον γιατρό τη φαρμακευτική αγωγή του ηλικιωμένου και συζητήστε το ενδεχόμενο αλλαγών ή προσαρμογών, εφόσον κάποια φάρμακα συμβάλλουν στην ανορεξία.
• Ανίχνευση υποκείμενων προβλημάτων: Βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχουν άλλα θέματα υγείας ή ελλείψεις θρεπτικών συστατικών που επηρεάζουν την όρεξη. Για παράδειγμα, η έλλειψη βιταμίνης B₁₂ ή φυλλικού οξέος μπορεί να προκαλέσει αναιμία με συμπτώματα όπως κόπωση και απώλεια όρεξης, ενώ η ανεπάρκεια ψευδαργύρου συχνά οδηγεί σε μειωμένη όρεξη και διαταραχή της γεύσης. (Συμβουλή: Εάν εντοπιστούν ελλείψεις, αντιμετωπίστε τες με κατάλληλη διατροφή ή συμπληρώματα – π.χ. συμπλήρωμα βιταμίνης Β₁₂ όπως το MaxiHeal B12 Spray για έλλειψη Β₁₂, ή ένα συμπλήρωμα με ψευδάργυρο όπως το MaxiHeal SeleMax για έλλειψη ψευδαργύρου.)**
• Μικρά και συχνά γεύματα: Ενθαρρύνετε την κατανάλωση μικρών, θρεπτικών γευμάτων σε συχνή βάση. Στοχεύστε σε τρία κύρια γεύματα την ημέρα, με ενδιάμεσα σνακ πλούσια σε ενέργεια και πρωτεΐνες. Ένα γεύμα ή σνακ κάθε 2-3 ώρες μπορεί να βοηθήσει τον ηλικιωμένο να λάβει περισσότερες θερμίδες χωρίς να αισθανθεί υπερπλήρης. Παραδείγματα ενεργειακών σνακ είναι: κριτσίνια ολικής άλεσης με τυρί (π.χ. γραβιέρα), κρέμα βανίλια ή ρυζόγαλο, αποξηραμένα φρούτα με ξηρούς καρπούς, ή πολύσπορο ψωμί με ταχίνι και μέλι.
• Εμπλουτισμένο κύριο γεύμα: Δώστε έμφαση στο γεύμα της ημέρας όπου ο ηλικιωμένος εμφανίζει τη μεγαλύτερη όρεξη. Για παράδειγμα, αν τρώει καλύτερα το πρωί, φροντίστε το πρωινό του να είναι πλούσιο – προσθέστε αυγά, τοστ με τυρί, πλήρες γάλα ή γιαούρτι, ώστε να αυξηθεί η θερμιδική και πρωτεϊνική πρόσληψη από αυτό το γεύμα. Αντιθέτως, μην πιέζετε για μεγάλα βραδινά γεύματα εάν το βράδυ η όρεξη είναι μειωμένη.
• Ελκυστική παρουσίαση φαγητού: Φροντίστε τα γεύματα να είναι οπτικά και γευστικά ελκυστικά. Σερβίρετε το φαγητό σε ευπαρουσίαστα πιάτα, με ποικιλία χρωμάτων και ευχάριστα αρώματα. Αποφύγετε να δίνετε τεράστιες μερίδες – μια πολύ μεγάλη μερίδα μπορεί να αποθαρρύνει τον ηλικιωμένο και να του προκαλέσει άγχος, μειώνοντας περαιτέρω την όρεξή του. Είναι προτιμότερο να σερβίρετε μια μέτρια ποσότητα και, εφόσον τη καταναλώσει, να προσφέρετε συμπλήρωμα.
• Περιορισμός υγρών πριν και κατά το γεύμα: Τα πολλά υγρά (νερό, τσάι, καφές, χυμοί) πριν ή κατά τη διάρκεια του φαγητού γεμίζουν το στομάχι και μειώνουν το αίσθημα της πείνας. Προσπαθήστε να αποφύγετε την κατανάλωση ροφημάτων τη μισή ώρα πριν και κατά το γεύμα. Προσφέρετε υγρά αφού έχει τελειώσει το φαγητό, ώστε να μην μειωθεί η πρόσληψη τροφής.
• Ήπια σωματική δραστηριότητα: Βρείτε τρόπους να τονώσετε φυσικά την όρεξη λίγο πριν το φαγητό. Μια σύντομη βόλτα στην αυλή ή το τετράγωνο, λίγες εύκολες ασκήσεις, ή κάποια ελαφριά δραστηριότητα (π.χ. βοήθεια στο στρώσιμο του τραπεζιού) πριν από το γεύμα, μπορούν να διεγείρουν την όρεξη. Η ήπια άσκηση διεγείρει τον μεταβολισμό και μπορεί να κάνει το άτομο να νιώσει πείνα.
• Κοινωνική υποστήριξη στο τραπέζι: Η μοναξιά και η απουσία παρέας στο φαγητό συχνά μειώνουν την όρεξη. Αν είναι δυνατό, καθίστε μαζί με τον ηλικιωμένο στο τραπέζι την ώρα του γεύματος. Το φαγητό είναι και κοινωνική εμπειρία – η παρουσία οικογένειας ή φίλων μπορεί να τον ενθαρρύνει να φάει περισσότερο και με μεγαλύτερη ευχαρίστηση. Αποφύγετε να τον αφήνετε να τρώει μόνος, και φροντίστε να μην υπάρχουν διακοπές ή βιασύνη. Δώστε του αρκετό χρόνο να φάει με ηρεμία, χωρίς πίεση.

Προβλήματα στη στοματική κοιλότητα

• Στοματική υγιεινή & οδοντοστοιχία: Ο πόνος ή η δυσφορία στο στόμα μπορούν να κάνουν το φαγητό δύσκολο. Εξασφαλίστε ότι ο ηλικιωμένος διατηρεί καλή στοματική υγιεινή – τακτικό βούρτσισμα δοντιών ή οδοντοστοιχίας, χρήση στοματικού διαλύματος αν χρειάζεται, και συχνές οδοντιατρικές εξετάσεις. Αν φοράει τεχνητή οδοντοστοιχία, βεβαιωθείτε ότι εφαρμόζει σωστά και δεν προκαλεί πληγές ή άφθες. Περιποιηθείτε άμεσα τυχόν τραύματα, άφθες ή μολύνσεις στο στόμα με τη βοήθεια του γιατρού ή οδοντίατρου. Ένα υγιές, ανώδυνο στόμα είναι απαραίτητο για να μπορεί κάποιος να μασήσει και να φάει επαρκώς.
• Επιλογή μαλακών τροφών: Σε περίπτωση που υπάρχουν οδοντικά προβλήματα, πόνος στα δόντια ή τα ούλα, ή αδυναμία στη μάσηση, προσαρμόστε την υφή των φαγητών. Προτιμήστε μαλακές τροφές που δεν απαιτούν έντονο μάσημα. Για παράδειγμα, επιλέξτε πιο τρυφερά κομμάτια κρέατος (όπως φιλέτο κοτόπουλο αντί για σκληρό κόκκινο κρέας) και μαγειρέψτε τα σε σάλτσα ή σε υγρό ώστε να παραμείνουν ζουμερά. Χρησιμοποιήστε κιμά πιο συχνά μέσα στην εβδομάδα αντί για ολόκληρα κομμάτια κρέατος. Επίσης, πιάτα όπως σούπες βελουτέ, πουρές λαχανικών, αυγά (ομελέτα, ποσέ), γιαούρτι, τυρί cottage και άλλα μαλακά τρόφιμα μπορούν να δώσουν θρεπτικά συστατικά χωρίς να δυσκολεύουν στη μάσηση.

Δυσκολίες στην κατάποση (Δυσφαγία)

• Συμβουλευτείτε ειδικό: Αν ο ηλικιωμένος αντιμετωπίζει δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία), είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας. Ένας λογοθεραπευτής ή ειδικός ιατρός (π.χ. ωτορινολαρυγγολόγος) μπορεί να αξιολογήσει το πρόβλημα και να καθορίσει ποιες τροφές και ποια σύσταση υγρών είναι ασφαλέστερες. Η σωστή προσαρμογή της δίαιτας θα βοηθήσει στην αποφυγή επικίνδυνων καταστάσεων, όπως ο πνιγμός κατά την κατάποση ή η εισρόφηση τροφής στους πνεύμονες που μπορεί να προκαλέσει πνευμονία.
• Προσαρμογή της σύστασης τροφών & υγρών: Ανάλογα με τη σοβαρότητα και το είδος της δυσφαγίας, μπορεί να δοθούν συγκεκριμένες διατροφικές οδηγίες. Παραδείγματα συστάσεων είναι: μόνο κρύα ή αντίθετα μόνο ζεστά ροφήματα (καθώς η θερμοκρασία επηρεάζει την κατάποση), αποφυγή τροφών με λεπτά, σκληρά κομματάκια που δυσκολεύουν την κατάποση (όπως σπυρωτό ρύζι, καλαμπόκι ή ξηροί καρποί μέσα στο φαγητό) και αποφυγή πολύ λεπτών υγρών όπως οι αραιές σούπες. Τροφές με ομοιογενή, μαλακή υφή είναι προτιμότερες – για παράδειγμα, αντί για ένα κομμάτι κρέας, πολτοποιήστε το (αλεσμένο κρέας) ή φτιάξτε κεφτεδάκια/μπιφτέκια που είναι πιο μαλακά. Υπάρχουν επίσης πυκνωτικά μέσα που μπορούν να προστεθούν σε υγρά (π.χ. στο νερό, στο τσάι) ώστε να γίνουν πιο παχύρρευστα και να καταπίνονται ευκολότερα με ασφάλεια.

Κόπωση ή δυσκολία σε ψώνια και προετοιμασία φαγητού

• Εύκολα διαθέσιμα τρόφιμα: Όταν ο ηλικιωμένος δεν έχει δύναμη να ψωνίσει συχνά ή να μαγειρέψει περίπλοκα γεύματα, είναι χρήσιμο να υπάρχουν στο σπίτι τρόφιμα που διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα και απαιτούν ελάχιστη προετοιμασία. Προμηθευτείτε κατεψυγμένα λαχανικά και κρέατα ή έτοιμα κατεψυγμένα γεύματα, κονσερβοποιημένα τρόφιμα (π.χ. σούπες, όσπρια, ψάρια όπως τόνο ή σαρδέλες, φρούτα σε κονσέρβα), καθώς και εύκολα σνακ όπως έτοιμες κρέμες και πουτίγκες, γιαούρτια, μπάρες δημητριακών, δημητριακά πρωινού, φρυγανιές, κράκερ ή κριτσίνια. Αυτά τα είδη απαιτούν ελάχιστο κόπο για να σερβιριστούν και μπορούν να παράσχουν θερμίδες και θρεπτικά συστατικά όταν δεν υπάρχει η δυνατότητα μαγειρέματος.
• Ζητήστε βοήθεια: Μην διστάσετε να αξιοποιήσετε τη βοήθεια της οικογένειας ή ενός φροντιστή. Τα ενήλικα παιδιά, άλλοι συγγενείς ή ακόμα και γείτονες μπορεί να προσφέρουν χείρα βοηθείας, είτε πηγαίνοντας στο σούπερ μάρκετ, είτε μαγειρεύοντας επιπλέον μερίδες φαγητού. Εξετάστε επίσης υπηρεσίες κοινωνικής μέριμνας (όπως προγράμματα «Βοήθεια στο σπίτι» ή διανομής φαγητού κατ’ οίκον, αν υπάρχουν στην περιοχή σας) για να εξασφαλίσετε ότι ο ηλικιωμένος έχει πάντα πρόσβαση σε φαγητό.
• Εκμεταλλευτείτε τις καλές μέρες: Οι ηλικιωμένοι συχνά έχουν «καλές» και «κακές» μέρες όσον αφορά τη σωματική τους δύναμη και διάθεση. Τις ημέρες που αισθάνονται πιο δυνατοί ή έχουν περισσότερη ενέργεια, ενθαρρύνετέ τους να συμμετάσχουν στην προετοιμασία μερικών απλών γευμάτων ή σνακ. Μπορείτε μαζί να ετοιμάσετε μεγαλύτερη ποσότητα φαγητού και να αποθηκεύσετε μερίδες στην κατάψυξη για μελλοντική χρήση. Για παράδειγμα, φτιάξτε μια μεγάλη κατσαρόλα σούπα ή ένα ταψί φαγητό και φυλάξτε ό,τι περισσέψει σε μερίδες στην κατάψυξη – έτσι τις ημέρες που δεν υπάρχει κουράγιο για μαγείρεμα, θα υπάρχει μια εύκολη λύση διαθέσιμη.
• Ενίσχυση θερμίδων στα γεύματα: Όταν η όρεξη είναι μικρή και οι ποσότητες φαγητού περιορισμένες, κάθε μπουκιά μετράει. Φροντίστε τα φαγητά να είναι «ενισχυμένα» θερμιδικά και θρεπτικά. Προσθέστε έξτρα ελαιόλαδο ή λίγο βούτυρο στα φαγητά (π.χ. πάνω στα λαχανικά ή στο ψωμί). Χρησιμοποιήστε πλήρη γαλακτοκομικά αντί για άπαχα (π.χ. πλήρες γάλα, γιαούρτι ή τυρί με όλα τα λιπαρά). Βάλτε μια κουταλιά ταχίνι, φυστικοβούτυρο ή μέλι στο γιαούρτι, στη φρουτόκρεμα ή στο ψωμί. Λίγη ζάχαρη επιπλέον στα ροφήματα ή στα δημητριακά, ή μια κουταλιά κρέμα γάλακτος στη σούπα, μπορούν να ανεβάσουν τις θερμίδες. Αυτές οι μικρές προσθήκες δεν θα αυξήσουν σημαντικά τον όγκο του φαγητού, αλλά θα δώσουν επιπλέον ενέργεια και θρεπτικά συστατικά που είναι πολύτιμα για την αποτροπή απώλειας βάρους.

Προβλήματα κινητικότητας

• Φυσικοθεραπεία & εργοθεραπεία: Αν ο ηλικιωμένος έχει κινητικές δυσκολίες, πόνο στις αρθρώσεις ή μυϊκή αδυναμία που τον εμποδίζουν να ετοιμάσει φαγητό ή να ταΐσει τον εαυτό του, ζητήστε την αξιολόγηση από φυσικοθεραπευτή ή εργοθεραπευτή. Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να προτείνει ασκήσεις ή βοηθήματα κίνησης για να βελτιωθεί η κινητικότητα και η δύναμη, ενώ ο εργοθεραπευτής μπορεί να συστήσει πρακτικές λύσεις (π.χ. ειδικά σκεύη φαγητού με λαβές, τροποποιήσεις στο σπίτι) που θα καταστήσουν πιο εύκολη την καθημερινότητα στο φαγητό.
• Βοήθεια σε ψώνια & μαγείρεμα: Σιγουρευτείτε ότι υπάρχει πρόβλεψη για βοήθεια στις δραστηριότητες που ο ηλικιωμένος δεν μπορεί να διεκπεραιώσει λόγω μειωμένης κινητικότητας. Αν δεν μπορεί να κουβαλήσει βάρος ή να περπατήσει πολλή ώρα, οργανώστε τα εβδομαδιαία ψώνια ώστε κάποιος να τον συντροφεύει ή να αναλάβει το κουβάλημα των προϊόντων. Επίσης, στη μαγειρική, αναθέστε σε κάποιον να βοηθά στο καθάρισμα και κόψιμο υλικών, στο να βάλει και να βγάλει τα ταψιά από τον φούρνο, κλπ. Η παρουσία βοήθειας όχι μόνο εξασφαλίζει ότι θα υπάρχει φαγητό έτοιμο, αλλά μειώνει και τον κίνδυνο ατυχημάτων (π.χ. πτώσεις στην κουζίνα).

Χρόνιος πόνος

• Αντιμετώπιση της αιτίας του πόνου: Ο χρόνιος πόνος (π.χ. αρθριτικός πόνος, νευραλγίες, πόνους από παλιά τραύματα) μπορεί να μειώσει την όρεξη και γενικά να καταβάλει τον οργανισμό. Συνεργαστείτε με τον γιατρό για να εντοπίσετε την πηγή του πόνου και να την αντιμετωπίσετε όσο το δυνατόν αποτελεσματικά. Εάν, για παράδειγμα, ο πόνος οφείλεται σε αρθρίτιδα, μπορεί να βοηθήσει μια αλλαγή αγωγής ή φυσικοθεραπεία. Η ανακούφιση του πόνου συχνά βελτιώνει και την διάθεση και συνεπώς την όρεξη για φαγητό.
• Περιορισμός παυσίπονων φαρμάκων: Παρότι είναι σημαντικό ο πόνος να ελέγχεται, προσπαθήστε να μην γίνεται υπέρμετρη χρήση αναλγητικών (π.χ. συχνή χρήση ισχυρών παυσιπόνων), εκτός αν είναι απόλυτα απαραίτητο. Ορισμένα παυσίπονα μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες στο πεπτικό (όπως ναυτία ή δυσκοιλιότητα) που επιδεινώνουν την απώλεια όρεξης. Στόχος είναι να βρεθεί μια ισορροπία: να μειωθεί ο πόνος με την ελάχιστη δυνατή φαρμακευτική επιβάρυνση, ώστε ο ηλικιωμένος να παραμένει όσο το δυνατόν ενεργός και με καλή διάθεση για φαγητό.

Κοινωνική απομόνωση και κατάθλιψη

• Καταπολέμηση της μοναξιάς: Η κοινωνική απομόνωση μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη ή απλώς σε απώλεια ενδιαφέροντος για καθημερινές απολαύσεις, όπως το φαγητό. Φροντίστε ο ηλικιωμένος να διατηρεί τακτική επαφή με την οικογένεια και τους φίλους του. Προγραμματίστε συχνές επισκέψεις, τηλεφωνήματα ή βιντεοκλήσεις. Εάν είναι εφικτό, οργανώστε δραστηριότητες που περιλαμβάνουν φαγητό με παρέα – π.χ. ένα κυριακάτικο οικογενειακό τραπέζι, μια έξοδο σε ταβέρνα ή ένα πικνίκ. Όταν ο ηλικιωμένος νιώθει ότι τον σκέφτονται και τον νοιάζονται, είναι πιο πιθανό να έχει διάθεση να φροντίσει τον εαυτό του και να τραφεί καλύτερα.
• Αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας: Αν υποψιάζεστε ότι ο ηλικιωμένος πάσχει από κλινική κατάθλιψη (π.χ. παρουσιάζει διαρκή θλίψη, απάθεια, αλλαγές στον ύπνο ή το βάρος), μιλήστε με τον γιατρό του. Η κατάθλιψη στους ηλικιωμένους είναι συχνή και μπορεί να αντιμετωπιστεί. Ο γιατρός ίσως προτείνει την έναρξη αντικαταθλιπτικής αγωγής ή/και την παραπομπή σε ψυχολόγο/ψυχοθεραπευτή για συμβουλευτική υποστήριξη. Με τη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης, συχνά επανέρχεται και το ενδιαφέρον για φαγητό. Να σημειωθεί ότι ένα συγκεκριμένο αντικαταθλιπτικό, η μιρταζαπίνη, έχει βρεθεί ότι μπορεί να αυξήσει την όρεξη και το βάρος όταν χρησιμοποιείται σε καταθλιπτικούς ασθενείς, όμως δεν συνιστάται η χρήση οποιουδήποτε φαρμάκου αποκλειστικά για την τόνωση της όρεξης χωρίς να υπάρχει αντιμετωπίσιμο υποκείμενο πρόβλημα.

Επιπλέον θρεπτική υποστήριξη
& συμπληρώματα

• Θρεπτικά συμπληρώματα διατροφής: Εάν, παρά τις προσπάθειες, ο ηλικιωμένος εξακολουθεί να μην λαμβάνει αρκετές θερμίδες και πρωτεΐνες, εξετάστε τη χρήση έτοιμων συμπληρωμάτων διατροφής. Υπάρχουν εμπορικά διαθέσιμα θρεπτικά ροφήματα υψηλής θερμιδικής αξίας και πλούσια σε πρωτεΐνη, τα οποία μπορούν να καταναλωθούν ανάμεσα στα γεύματα. Αυτά τα συμπληρώματα (τύπου “διατροφικά shakes” ή πόσιμες τροφές) έχουν αποδειχθεί ευεργετικά: Μελέτες δείχνουν ότι η χρήση τους σε υποσιτισμένους ηλικιωμένους βελτιώνει τη συνολική όρεξη, αυξάνει την ενεργειακή πρόσληψη και συμβάλλει σε αύξηση σωματικού βάρους και ΔΜΣ. Ένα τέτοιο ρόφημα μπορεί να δίνεται, για παράδειγμα, το απόγευμα ή πριν τον ύπνο, ώστε να προσθέτει θερμίδες χωρίς να κόβει την όρεξη από τα κύρια γεύματα.
• Βιταμίνες και ιχνοστοιχεία: Σκεφτείτε τη συμπλήρωση της διατροφής με απαραίτητα μικροθρεπτικά συστατικά, ιδιαίτερα αν οι διατροφικές συνήθειες του ηλικιωμένου είναι περιορισμένες. Μια πολυβιταμίνη σχεδιασμένη για ηλικιωμένους μπορεί να καλύψει τυχόν ελλείψεις. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η βιταμίνη D (καθώς οι ηλικιωμένοι συχνά έχουν χαμηλά επίπεδα λόγω μειωμένης έκθεσης στον ήλιο – η συμπλήρωσή της μπορεί να βελτιώσει την μυϊκή λειτουργία και τη διάθεση) και η βιταμίνη B₁₂ (καθώς η δυσαπορρόφησή της είναι κοινή στους ηλικιωμένους και η έλλειψή της σχετίζεται με κόπωση και ανορεξία). Συμπληρώματα όπως το MaxiHeal Vitenium (βιταμίνη D₃ + μαγνήσιο) μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D και στη στήριξη της μυοσκελετικής υγείας, ενώ το MaxiHeal SeleMax (σελήνιο, ψευδάργυρος, μαγνήσιο) εκτός από την υποστήριξη του ανοσοποιητικού μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της όρεξης όταν υπάρχει ανεπάρκεια ψευδαργύρου. Φυσικά, κάθε συμπλήρωμα θα πρέπει να λαμβάνεται σε συνεννόηση με τον γιατρό, ώστε να διασφαλιστεί ότι είναι απαραίτητο και ασφαλές.
• Προσοχή στα φάρμακα “διεγερτικά όρεξης”: Υπάρχουν φαρμακευτικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε σοβαρές περιπτώσεις ανορεξίας (όπως σε καρκινοπαθείς με καχεξία) για να τονώσουν τεχνητά την όρεξη ή να προκαλέσουν αύξηση βάρους. Παραδείγματα είναι η μεγεστρόλη (ένα ορμονικό σκεύασμα) ή τα κορτικοστεροειδή. Ωστόσο, για τους ηλικιωμένους ασθενείς οι διεθνείς οδηγίες δεν συνιστούν την ρουτίνα χρήση τέτοιων ορεξιογόνων φαρμάκων, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων. Ο American Geriatrics Society, στο πλαίσιο της καμπάνιας “Choosing Wisely”, συμβουλεύει να αποφεύγονται τα φάρμακα διεγερτικά της όρεξης στους ηλικιωμένους, διότι τα οφέλη τους είναι μικρά ενώ οι κίνδυνοι μεγάλοι. Συγκεκριμένα, η μεγεστρόλη μπορεί να επιφέρει πολύ περιορισμένη αύξηση της όρεξης ή του βάρους, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών (θρομβώσεις, κατακράτηση υγρών, ακόμα και θάνατο σε ευπαθείς ασθενείς). Αντί να καταφύγετε σε τέτοια φάρμακα, προτιμήστε να εφαρμόσετε τις προαναφερόμενες μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις – βελτίωση διατροφής, αντιμετώπιση αιτιών, κοινωνική υποστήριξη. Φυσικά, κάθε ιατρική παρέμβαση θα πρέπει να εξατομικεύεται: σε ορισμένες περιπτώσεις σοβαρού υποσιτισμού ο γιατρός ίσως κρίνει ότι χρειάζεται πιο επιθετική αντιμετώπιση, αλλά αυτό θα γίνει αφού εξαντληθούν οι πιο συντηρητικές προσεγγίσεις.

Συμπέρασμα: Η απώλεια όρεξης στους ηλικιωμένους είναι ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που χρειάζεται ολιστική αντιμετώπιση. Με συνδυασμό διατροφικών τροποποιήσεων, προσαρμογών στον τρόπο ζωής και ιατρικής φροντίδας, μπορούμε να βελτιώσουμε την πρόσληψη τροφής και να προλάβουμε την υποθρεψία στην τρίτη ηλικία. Κάθε ηλικιωμένος είναι διαφορετικός – γι’ αυτό παρακολουθήστε στενά το βάρος και την κατάσταση θρέψης του αγαπημένου σας προσώπου και συνεργαστείτε με επαγγελματίες υγείας (ιατρό, διαιτολόγο) για να διαμορφώσετε ένα πλάνο δράσης προσαρμοσμένο στις δικές του ανάγκες. Με έγκαιρη παρέμβαση και υποστήριξη, ακόμη και ένας άνθρωπος προχωρημένης ηλικίας με μειωμένη όρεξη μπορεί να διατηρήσει καλή θρέψη, καλύτερη ενεργητικότητα και ποιότητα ζωής.

Πηγές άρθρου:

• Morley JE. Anorexia of aging: Physiologic and pathologic. Am J Clin Nutr. 1997.

• Donini LM et al. Undernutrition in the elderly. J Nutr Health Aging. 2003.

• Bales CW, Ritchie CS. Nutrition support for older adults. Clin Geriatr Med. 2004.

• American Geriatrics Society. Choosing Wisely Recommendations. 2021.

• National Institute on Aging – Appetite loss in older adults.

• Meijers JMM et al. The effect of nutritional support on weight gain in malnourished elderly: systematic review. Clin Nutr. 2014.

• Drewnowski A. Taste and food preferences in older adults. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2005.

• Volkert D. Nutritional status in the elderly. Z Gerontol Geriatr. 2002.